منطقه ممنوعه
ماهنامه نسیم بیداری اواخر سال گذشته ، گفت وگوی مبسوطی را در باره کارکرد مجمع تشخیص مصلحت نظام با اینجانب انجام داد و در ادامه نیز به طرح سووالاتی در خصوص آقای هاشمی رفسنجانی پرداخت که بخشهایی از آن جهت قضاوت مخاطبان محترم در زیر آمده است.
دیدگاههای مطرح شده در این مصاحبه ، واکنشهای تندی را در طیف حامیان آقای هاشمی به دنبال داشت و برخی عناصر به جای پاسخگویی عالمانه به نظرات مطرح شده ، مصاحبه کننده را با توسل به توصیف های زیر ، مورد هجمه قرار دادند.
مطالب سخیف، دارای حبّ و بغضهای سیاسی و جناحی ، خارج شدن از مسیر ادب و متانت نسبت به بزرگان ، پنجه کشیدن به روی بزرگان انقلاب، جوانفکر نماد بزرگی بادکنکی ، فریفته پُست و مقام دو روزه دنیا ، سقوط کرده به چاه بی اخلاقی و حریم شکنی ، روزنامه نگار و مدیر نوپا ، اظهارنظر موهن و مغلطه آمیز ، نوکیسه سیاسی، مطالب شیطنت آمیز و گستاخانه ، مملو از توهین و زشتی ، این عناصر نوآمده، مدیر نوپای خبرگزاری ایرنا ، نوکیسه گان شتابزده ، بی پروا ، جنجالی و به دور از عقلانیت سیاسی …
ما در یک کشور آزاد زندگی می کنیم و هرکس حق دارد دیدگاهها و نظرات دیگری را مورد نقد منصفانه قرار بدهد. توصیف های فوق از اظهارات بنده ، بازتابی از میزان انصاف منتقدین است و مخاطبین محترم با ملاحظه این نظرات ، می توانند قضاوت کنند که اینجانب تا چه حد به موازین اخلاقی پایبند بوده ام.
بخشهایی از این گفت وگو به شرح زیر است :
-شما معتقدید که مجمع عملکرد خوبی نداشته است ، آیا همین طور است؟
بله متاسفانه همین طور است یعنی مواقعی وجود داشته که مجمع خوب عمل نکرده و انتظار این است که تصمیمات مجمع در چارچوب قانون اساسی اتخاذ شود. واقعیت آن است که اگر اختلافی بین مجلس شورای اسلامی و شورای نگهبان بر سر مصوبات مجلس حادث شود ، مجلس مصوبه خود را با درنظر گرفتن مصلحت نظام به مجمع تشخیص می فرستد و مجمع نیز طبق قانون اساسی وظیفه دارد که تشخیص دهد مصلحت اندیشیده شده از سوی مجلس وارد هست یا خیر؟ اگر وارد تشخیص داد، مصوبه به قانون تبدیل می شود و اگر وارد ندانست ، مصوبه باید به مجلس عودت داده شود تا نظر شورای نگهبان را تامین کند. این برداشت شفاف از وظیفه مجمع تشخیص کاملا منطبق بر قانون اساسی است. اما کاری که در سالهای گذشته انجام شده با قانون اساسی انطباق نداشته است.
قانون اساسی صراحت دارد مجلس تنها نهاد قانونگذاری در کشور است و هیچ نهاد دیگری حق قانونگذاری ندارد اما شاهد هستیم که مجمع تشخیص به تدریج یک ماهیت قانونگذاری برای خود تعریف کرده است.
از طرف دیگر برخی از نمایندگان مجلس نیز با صراحت اعلام کرده اند که مجلس می تواند به وضع قوانین خلاف شرع و مغایر با قانون اساسی بپردازد که این ادعا نیز با تکیه بر کارکرد نادرست مجمع تشخیص مطرح شده است. طبق قانون اساسی مجلس شورای اسلامی حق ندارد به وضع قوانین مخالف شرع و قانون اساسی بپردازد اما شاهد هستیم که این اصل نیز با یک برداشت انحرافی از کارکرد مجمع تشخیص نقض می شود و حتی برخی از نمایندگان مجلس به این مساله یک نگاه انحرافی دارند.
-اما مجمع که هیچگاه داعیه تصویب امر خلاف شرع را نداشته است
فارغ از اینکه مجمع با چه انگیزه ای به بحث در باره مصوبات ارجاعی مجلس می پردازد، مهم آن است که کارکرد ناصحیح مجمع ، باعث سوء برداشت یا تفسیر انحرافی برخی از نمایندگان شده و آنها چنین تصور کرده اند که به پشتوانه مجمع می توانند مصوباتی مخالف شرع و مغایر با قانون اساسی داشته باشند که چنین برداشتی قطعا غلط و محکوم است .
-اما خوب مجمع معتقد است که برخی مصوبات به خاطر مصلحت نظام و کشور باید اجرایی شوند؟ یا نباید بشوند؟
این امر در حیطه وظایف مجمع نمی گنجد. کار مجمع طبق قانون اساسی فقط تشخیص مصلحتی است که مجلس آن را از قبل در نظر گرفته است . یعنی فقط باید تشخیص دهد که مصلحت مزبور صحیح است یا خیر ؟
-ولی قاعدتا مجمع طبق قانون و آنچه مقام رهبری تعیین کرده اند، برای نظارت و بررسی مصلحت است . شما فکر نمی کنید بعضی اوقات این نقش نظارتی شامل این شود که اعلام کند که فلان مصوبه باید اجرا شود یا خیر؟
در قانون اساسی از نظر نظارتی هیچ نقشی برای مجمع تشخیص مصلحت نظام پیش بینی نشده است . در ارتباط با مجلس و شورای نگهبان وظیفه خاصی بر عهده مجمع گذاشته شده است که این وظیفه اکنون خارج از قاعده و به صورت منحرف شده از قانون اساسی عمل می شود.
-یعنی مجمع فراتر از قانون اساسی عمل می کند ؟
نکته ای که بنده عرض کردم کاملا شفاف است و برای هر کسی قابل درک است و نیازی به تفسیر و توضیح ندارد. خیلی شفاف است .اما من نمی دانم چه کسی و با چه منطق و دلیلی ، برداشت دیگری را ملاک عمل مجمع قرار داده که خلاف قانون اساسی است.
-آقای جوانفکر چرا اینقدر به آقای هاشمی انتقاد دارید و ایشان را به نوعی زیر ذره بین قرار می دهید ؟
بنده با هیچکس خصومت شخصی ندارم و اتفاقا شخصا برای آقای هاشمی احترام قائل هستم. بالاخره آقای هاشمی رفسنجانی شخصیت مهمی در کشور بوده که در مقاطعی از سال های پس از انقلاب یک نقش کلیدی ،موثر و تعیین کننده برعهده داشته است و خوب محبوبیت و مقبولیتی نیز داشته و تاثیر گذار بوده است .ولی بعد از آن ، رفتار و مواضع ایشان و اقداماتی که کردند به خودشان آسیب زده است .اگر هم نقدی صورت می گیرد ، متوجه عملکرد ایشان است و حکم کلی درمورد ایشان صادر نمی کنیم که همه گذشته ایشان زیر سوال برود. اگر چنین رویکردی داشته باشیم ، دچار یک اشتباه اساسی شده ایم . یک اشکال مهم در نظام ما وجود دارد که اگر آن را برطرف کنیم ، زمینه بسیاری از این مسایل از بین می رود و آن این است که نظام انقلابی ما یک نظام ادامه دار و پویایی است و در مسایل جهانی و منطقه ای حرف برای گفتن دارد. وقتی می خواهیم این نظام را با این خصوصیات حفظ کنیم لازمه اش این است که اجازه دهیم چرخش مدیران ،نخبگان و تصمیم گیران وجود داشته باشد و آدم ها دراین سیستم حکومتی رسوب نکنند.
آدم ها نباید رسوب کنند و خاندان و طایفه ای خاص را تشکیل بدهند و بعد در درون نظام چالش های سنگین به وجود بیاید . چنین چیزی ، بسیار منطقی ، اصولی و قابل قبول است. وقتی فردی در چرخه حرکت عمومی کشور ، باقی بماند و ریشه دار شود، تبعات و گرفتاری های ، زیاد و گسترده ای بوجود می آید. از جمله این گرفتاریها، احساس مالکیت در درون افراد است و بر پایه همین احساس است که از موضع بالا و احساس مالکیت نسبت به نظام ، شروع به نوشتن نامه های بدون سلام می کنیم ، درحالی که نظام متعلق به عموم مردم است و این مردم هستند که صاحب اختیارند و انتخاب می کنند و رای می دهند.
-مشخصا الان شما درباره آقای هاشمی صحبت می کنید فکر نمی کنید این طور صحبت کردن درباره ایشان وقتی مثلا در مجلس خبرگان مردم به ایشان رای داده اند زیر سوال بردن رای و نظر مردم باشد ؟
بنده جایگاه ایشان (آقای هاشمی) را به عنوان نماینده مردم در مجلس خبرنگاران زیر سووال نبرده ام . باید مراقب باشیم که در باره این مساله ای که من مطرح کردم فرافکنی نشود. می گویم فردا را مردم انتخاب می کنند اما یارگیری و تیم درست کردن و ساختار و تشکیلات درست کردن برای حفظ و بقای فرصت به دست آمده ، کار درستی نیست.
-آقای جوانفکر طوری صحبت می کنید که انگار تمام مشکل کشور آقای هاشمی و نگرش ایشان است ؟ چرا این طور نگاه می کنید ؟یعنی کشور دیگر مشکلی ندارد ؟
من اصلا چنین نگاهی ندارم و شما در قضاوتتان اشتباه می کنید.
-چرا مثلا هر هفته یکی دو گزارش و سرمقاله علیه آقای هاشمی در روزنامه ایران چاپ می شود.یا همین حرف هایی که الان زدید.
نه ، لزوما این طور نیست که برای آقای هاشمی باشد. بالاخره آقای هاشمی یک نفر است و دارد کار می کند اما ، مجموعه و عواملی هستند که به ایشان چسبیده اند خودشان هم صاحب نقش هستند . اما رویه غلطی که در کشور شکل گرفته و دارد اثر سو می گذارد مشخص است. بالاخره این ها در اقتصاد کشور نقش دارند و اثر می گذارند ،عواملشان نقش دارند و در نقاط تصمیم گیری حاضر هستند. آن ها نفوذ دارند و اثر منفی می گذارند خیلی از اتفاقات در عرصه اقتصاد می افتد که رد پای این ها دیده می شود .
-خوب اگر این قدر نقش دارند چرا اعلام نمی کنید ؟
دستگاه های مربوطه بیایند و اعلام کنند. آقای وزیر اطلاعات اعلام کرده است که برخی افراد که در درون نظام قرار دارند میلیاردها تومان وارد بازار ارز و سکه کرده اند و باعث افزایش بی رویه قیمت ها شده اند. اینها چه کسانی هستند؟ چگونه ممکن است افرادی در درون نظام وجود داشته باشند و به حرکت سالم اقتصادی کشور آسیب برسانند؟ این مسائل باید مورد رسیدگی قرار گیرد. این همه دولت برای حفظ ثبات اقتصادی در کشور تلاش می کند اما افرادی به خود جرات می دهند امنیت اقتصادی مردم را برهم بزنند و برای مردم نگرانی ایجاد کنند.
من فکر می کنم که رسوب برخی افراد در نظام مدیریتی کشور موجب خسارت و آسیب است . ما به آنها می گوییم. دستتان درد نکند . از شما به خاطر زحماتی که کشیده اید، تشکر می کنیم اما دارید سابقه خودتان را خراب می کنید. خوب در یک مقطعی زحمت کشیدید و با تلاشی که به عمل آوردید، سابقه خوبی برای خودتان ایجاد کردید. چرا این سابقه را خراب می کنید .این سوال کردن ها اشکالی دارد؟ می خواهیم نفرات بعدی جا پای آن ها نگذارند اشکالی دارد ؟
من فکر می کنم حرف های من منطقی و اصولی است و اگر کسانی در برابر آن منطق دیگری دارند به من بگویند و من قطعا می پذیرم .اما واقع قضیه این است که مقابل این حرف ها ، کسی منطق دیگری ارائه نمی دهد .
-اما آقای جوانفکر این طور به نظر می رسد که در هر بزنگاه انتخاباتی ناگاه هواداران دولت یاد نقد آقای هاشمی می افتند. به گفته بعضی ها انگار می خواهند از این طریق رای جمع کنند و دوگانه احمدی نژاد هاشمی راه بیاندازند و انتقاداتی که به دولت می شود را بپوشانند؟
ممکن است افرادی چنین انگیزه هایی داشته باشند ،اما من چنین انگیزه ای ندارم و در دولت هم تا آن جایی که می دانم نه آقای رییس جمهور و نه دولت چنین انگیزه ای ندارند. ما اگر اشتباهی داریم نمی خواهیم اشتباهمان را در پس چهره منفی و مساله دار فرد دیگری پنهان کنیم .بالاخره ما هم ضعف داریم و ضعف ما قابل نقد است و هرکسی می تواند مارا نقد کند .
آقای هاشمی هم یک انسان تاثیرگذار بوده است. کارهایی می کنند که بعضا اشتباه است و باید به ایشان تذکر داده شود . چه کسی می تواند بگوید که ایشان اشتباه ندارند؟ بالاخره رفتارهای اشتباهی داشتند و می توانند جبران کنند، به شرط این که خودشان بخواهند و تمایلی به این کار داشته باشند.چقدر مقام معظم رهبری فرصت برای ایشان فراهم کرده اند؟واقعا فرصت های زیادی برای جبران در اختیارایشان گذاشتند اما پیداست که ایشان کمتر به سمت جبران اشتباهات پیش رفته اند. البته امیدوارم آقای هاشمی ، در جهت اصلاح رفتارهای گذشته، اقدام عملی انجام دهد.
اگر کس دیگری به غیر از آقای هاشمی رفسنجانی بود ، قطعا نظام با وی برخورد می کرد اما بالاخره نظام ملاحظه جایگاه افراد را می کند و بستر فراهم می کند تا اشتباهات جبران شود .بینید بعد از این که آقای هاشمی از ریاست جمهوری کنار رفت مقام معظم رهبری با ایشان چگونه برخورد کردند. ایشان را به عنوان رییس مجمع تشخیص مصلحت نظام برگزیدند و جایگاه بسیار مهمی به ایشان دادند اما آقای هاشمی با وجود چنین اهتمامی که از مقام رهبری دید، نامزد انتخابات مجلس شد و می خواست ریاست مجلس ر ا بر عهده بگیرد و آن جا را نشانه رفته بود. خوب دیدید که مردم به ایشان پشت کردند و او نتوانست به مجلس راه پیدا کند.
این رفتارهای خود ایشان است که به ایشان آسیب زده است نه این که عده ای بنشینند و با حرف های بی حساب به ایشان لطمه بزنند .
-ولی یک سری حرف های ایشان انتقاد به عملکرد دولت بوده است ،دولت باید جواب می داد و اگر …
بله آقای هاشمی رفسنجانی پیوسته با آقای احمدی نژاد مخالف بوده است و حتی قبل از انتخابات سال ۱۳۸۴ نیز تلاش زیادی کردند که ایشان وارد عرصه انتخابات نشوند و بعدا که در انتخابات پیروز شدند ، شاهد رفتارهای عجیب و غریبی از طرف ستاد آقای هاشمی بودیم. خوب به چه حقی این کار صورت گرفت؟چرا نمی خواستند آقای احمدی نژاد بیایند؟چرا فضای فکری جامعه علیه آقای احمدی نژاد مسموم شد و برای تخریب چهره ایشان برنامه ریزیهایی صورت گرفت؟ و انواع و اقسام ترفندها را به کار بردند.خوب چه کسی این کارها را کرد ؟ از روز اول این خط غلط را چه کسی ادامه داده و از هرفرصتی برای تخریب دولت و فشار بر رییس جمهور استفاده کرده است؟
آقای هاشمی رفسنجانی باید قدر فرصت هایی که نظام برایشان فراهم کرد، می دانست و هنوز هم باید قدر بداند. ایشان به جای این که رفتار خود را اصلاح کند و فضای خصومت را تغییر بدهد و رفاقت ها را بیشتر کند، همواره در صف اول مقابله با آقای احمدی نژاد به عنوان رئیس جمهور منتخب مردم قرار داشته است. آیا این صف آرایی به معنی توهین به رای مردم نبوده است؟
-با نگاه به صحبت هایی که آقای هاشمی کرده اند ایشان دولت را نقد کردند فکر نمی کنم تخریبی انجام داده باشند؟
ایشان چه چیزی را نقد کردند؟ همواره روی خط تخریب رییس جمهور حرکت کرده اند و هر تصمیم دولت را به شکل های مختلف زیر سوال برده اند.کدام گام را ایشان برداشتند که بتوانند ادعا کنند مجمع تشخیص مصلحت نظام به نفع دولت عملکردی داشته است. یکی را نام ببرند و بگویند چه کار کردند؟
-پس به نظرشما مجمع باید رئیس اش را عوض کند تا مورد قبول شما قرار گیرد ؟
این که به عهده ما نیست. مقام معظم رهبری باید آن را مشخص کنند. با این حال آقای هاشمی رفسنجانی به استراحت و دوران بازنشستگی هم احتیاج دارند. ایشان اکنون ۸۰ سال سن دارند و کار اجرایی برای آقای هاشمی در این سن و سال خوب نیست و تجربه نشان داده که نتیجه سودمندی از این کار حاصل نمی شود.
-اما آقای جوانفکر چهره های دیگری در نظام هستند که همچنان و به رغم سن بالا در مناصب مختلف حضور دارند مثل دبیر شواری نگهبان، دبیر جامعه روحانیت و… آیا خانه های آن ها پر نشده است؟
در ارتباط با آن موضوعی که مطرح کردم ، فقط آقای هاشمی رفسنجانی را مدنظر نداشتم. من فکر می کنم که نگهداشتن افراد مسن در نظام حکومتی ، ظلم به آنها و خانواده هایشان نیز هست . آنها حق دارند استراحت کنند و به شکل مناسبی تجربیاتشان را به دیگران عرضه کنند.
-پس هرکسی که سن زیادی دارد باید از مناصبش کنار برود؟
من در مقامی نیستم که بخواهم برای دیگران تعیین تکلیف کنم اما با یک نگاه عمومی به عرصه مدیریتی کشور مناسب می دانم که افراد در نظام حکومتی و مدیریتی کشور رسوب نکنند. من در صلاحیت خود نمی بینم که نسبت به مقام فقاهتی افراد اظهار نظر کنم و از دخالت در این مساله پرهیز دارم.
-پس مشکلی با سن آقای هاشمی ندارید با نوع نگاه ایشان مشکل دارید؟
سخنان من واضح و روشن است . من با ایشان هیچ خصومتی ندارم و اتفاقا در مقطعی از زمان به ایشان علاقمند بودم اما بعدا با اشتباهاتی که کردند ، نگاهم نسبت به ایشان عوض شد. ما به صورت بی منطق با کسی مواجهه نمی کنیم.